Medicamenteuze behandeling van obesitas

Naast leefstijlbegeleiding en heelkunde bestaan er geneesmiddelen die kunnen helpen bij gewichtsverlies. De meeste van deze middelen grijpen in op de hormonen en signalen die uw hongergevoel en verzadiging regelen, waardoor u minder eet en zich langer vol voelt. Ze worden altijd voorgeschreven als aanvulling op aangepaste voeding en meer beweging, nooit als vervanging daarvan. De resultaten verschillen sterk van persoon tot persoon, en het effect houdt enkel aan zolang u het middel gebruikt. Obesitas is een chronische ziekte, wat betekent dat de medicatie dus ook chronisch (levenslang) moet worden ingenomen. Stopt u, dan komt het gewicht meestal volledig terug. In België worden deze geneesmiddelen bij obesitas op dit moment niet terugbetaald, waardoor u de kostprijs zelf draagt. Of medicatie voor u de juiste keuze is en of u in aanmerking komt voor een medicamenteuze behandeling hangt af van uw gewicht, uw gezondheid en uw doelstellingen.

U krijgt eerst een intakegesprek bij één van de artsen. Tijdens dit gesprek wordt u geïnformeerd over obesitas en de gezondheidsrisico's. Daarna volgt een algemeen advies over de verschillende behandelingen en de noodzakelijke onderzoeken. Nadat alle onderzoeken en consultaties zijn afgerond, zullen de bevindingen worden besproken in een groepsoverleg waarvoor de huisarts ook wordt uitgenodigd. Hierna krijgt u een definitief advies. Gedurende het hele proces kan u vragen stellen en bedenktijd nemen over het voorgestelde traject en de definitieve behandeling.

De verschillende geneesmiddelen en hun werking

GLP-1-receptoragonisten

Dit is de meest gebruikte groep. GLP-1 is een darmhormoon dat na het eten wordt aangemaakt. Het vertraagt de maaglediging, dempt de eetlust in de hersenen en geeft een sneller verzadigingsgevoel. Geneesmiddelen die dit hormoon nabootsen, zorgen er zo voor dat u minder honger heeft en kleinere porties als voldoende ervaart.

Semaglutide (Wegovy) — een injectie die u één keer per week zelf toedient. De dosis wordt stapsgewijs opgebouwd om bijwerkingen te beperken. (De variant Ozempic bevat dezelfde stof, maar is in België enkel geregistreerd voor diabetes, niet voor gewichtsverlies.) Wegovy is een zogenaamde GLP-1-agonist. Het is een hormoon dat een stimulerende werking heeft (agonist) op de glucagon-like peptide 1 (GLP-1) receptor. Het stimuleert de insulineafgifte, het remt de afscheiding van glucagon (suikervoorraden in de lever en spieren), vertraagt de maaglediging, vermindert de honger en geeft sneller een voldaan gevoel. Het medicament wordt wekelijks toegediend via een onderhuidse injectie. Aangezien obesitas een chronische ziekte is zal het middel levenslang moeten worden toegediend. Wegovy kan een gewichtsreductie geven van gemiddeld 10-15% van het totale lichaamsgewicht (afhankelijk van dosering), mits u dit combineert met een gezond dieet en voldoende lichaamsbeweging.

Liraglutide (Saxenda) — een oudere GLP-1-injectie die u elke dag toedient. Door de dagelijkse inspuiting en het doorgaans wat kleinere effect wordt het vandaag minder vaak gekozen dan de wekelijkse middelen. Saxenda (liraglutide) is net zoals Wegovy of Ozempic een zogenaamde GLP-1-agonist. Het is een hormoon dat een stimulerende werking heeft (agonist) op de glucagon-like peptide 1 (GLP-1) receptor. Het stimuleert de insulineafgifte, het remt de afscheiding van glucagon (suikervoorraden in de lever en spieren), vertraagt de maaglediging. Saxenda kan een gewichtsreductie geven van gemiddeld 5-8% van het totale lichaamsgewicht (afhankelijk van dosering), mits u dit combineert met een gezond dieet en voldoende lichaamsbeweging.

Rybelsus is een GLP-1-analoog in pilvorm. Rybelsus kan een gewichtsreductie geven van gemiddeld 5-8% van het totale lichaamsgewicht (afhankelijk van dosering), mits u dit combineert met een gezond dieet en voldoende lichaamsbeweging. Rybelsus is net zoals Ozempic in België geregistreerd voor de behandeling van diabetes en niet voor gewichtsverlies.

Duale GIP/GLP-1-agonist

Tirzepatide (Mounjaro) een wekelijkse injectie die op twee darmhormonen tegelijk inwerkt (GIP én GLP-1). In studies leidt dit gemiddeld tot het grootste gewichtsverlies van de besproken middelen. Mounjaro kan een gewichtsreductie geven van gemiddeld 15% en bij sommige patiënten zelfs 20% van het totale lichaamsgewicht (afhankelijk van dosering), mits u dit combineert met een gezond dieet en voldoende lichaamsbeweging. Het is wel een van de duurste opties.

Middel met werking op de hersenen

Naltrexon/bupropion (Mysimba) dit medicament komt in de vorm van een tablet. De actieve combinatie werkt in op de gebieden in de hersenen die honger en beloning regelen, waardoor de eetlust en het 'snaaien' afnemen. Het effect op het gewicht is doorgaans kleiner dan bij de GLP-1-middelen, maar voor wie geen injecties wil, kan het een alternatief zijn. Mysimba kan een gewichtsreductie geven van gemiddeld 5% van het totale lichaamsgewicht (afhankelijk van dosering), mits u dit combineert met een gezond dieet en voldoende lichaamsbeweging.

Vetremmer

Orlistat (Xenical) — tabletten die de opname van vet uit de voeding in de darm blokkeren. Het is een ouder middel met een beperkter effect. De bijwerkingen (vettige, frequente of moeilijk op te houden stoelgang) hangen rechtstreeks samen met de hoeveelheid vet die u eet en maken het voor velen minder aangenaam in gebruik.

Hoe verhouden ze zich tot elkaar?

Effect op het gewicht. Grofweg laten de wekelijkse injecties het meeste resultaat zien: tirzepatide (Mounjaro) gemiddeld het meest, gevolgd door semaglutide (Wegovy). Liraglutide (Saxenda), Mysimba en orlistat geven gemiddeld een kleiner gewichtsverlies. Dit zijn gemiddelden uit studies — uw persoonlijke resultaat kan hoger of lager liggen.

Toedieningsvorm. Wegovy en Mounjaro zijn wekelijkse injecties, Saxenda een dagelijkse injectie. Mysimba en orlistat zijn tabletten. Wie geen spuiten wil, houdt dus minder opties over, vaak met een wat kleiner effect.

Bijwerkingen. Bij de GLP-1- en GIP/GLP-1-middelen zijn maag- en darmklachten het meest voorkomend: misselijkheid, braken, diarree of obstipatie, vooral in de opbouwfase. Ze nemen meestal af naarmate het lichaam went. Mysimba kan onder meer misselijkheid, hoofdpijn, slaapproblemen en een verhoogde hartslag geven en is niet geschikt bij bepaalde aandoeningen. Orlistat geeft vooral darm- en stoelgangsklachten.

Duurzaamheid. Voor alle middelen geldt: het zijn behandelingen voor de rest van uw leven. Het gewicht blijft enkel onder controle zolang het middel wordt gebruikt in combinatie met de aangepaste leefstijl. Stopt u, dan keert het gewicht terug.

Voor- en nadelen op een rij

Voordelen

• Niet-invasief: geen ingreep, geen anesthesie, geen herstelperiode.
• Kan zinvol zijn als opstap of als heelkunde (nog) niet aan de orde is.
• Bewezen en gunstig effect op gewicht én op bepaalde gewichtsgerelateerde aandoeningen.

Nadelen

• Het effect is afhankelijk van blijvend gebruik; bij stoppen komt het gewicht terug.
• Vaak een langdurige tot levenslange behandeling.
• Bijwerkingen, zeker in de beginfase.
• Geen terugbetaling bij obesitas: de kost draagt u volledig zelf.

Bij obesitas wordt deze medicatie in België niet terugbetaald. U betaalt de volledige kostprijs zelf, en dat maand na maand zolang de behandeling loopt. Omdat het om een langdurige behandeling gaat, loopt de totale kost flink op. Het is daarom verstandig om vooraf samen met uw arts een realistisch behandel- én budgetplan op te stellen.